Շաբաթ, 21 Ապրիլի




ՈՐՈՆՈՒՄ




ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ


ՖՈՏՈԱՐԽԻՎ

facebook

youtube
Ապագան կառուցվում է այսօր և այստեղ: Համագործակցային Հայաստան=Հնարավորությունների Հայաստան
Վերլուծություններ

Սահմանդարական, թե՞ իրական ինքնիշխանություն

19.09.2011

«Հայաստանի Հանրապետությունը ինքնիշխան, ժողովրդավարական, սոցիալական, իրավական պետություն է»: ՀՀ սահմանադրության առաջին հոդվածով կարծես սահմանվում են այն հիմնադրույթները, որոնց վրա պետք է կառուցվի և զարգանա պետությունը: Սակայն հաճախ, ցանկալի և գործող իրականությունները արմատապես տարբերվում են միմյանցից: Իսկ ցանկալին իրական դարձնելու համար նախ և առաջ անհրաժեշտ է հասնել ցանկալիի անհրաժեշտության գիտակցմանը: Այսինքն, ցանկալին պետք է դառնա անհրաժեշտություն, և այն էլ` գիտակցված անհրաժեշտություն: Նման անհրաժեշտությունը նախ և առաջ պետք է արմատանա պետության վերնախավի գիտակցության մեջ: Խոսքը թե´ քաղաքական, թե´ տնտեսական, թե´ մշակութային վերնախավի մասին է: Այնուհետև, վերնախավի միջոցով այն պետք է տարածվի հասարակության մյուս շերտերի շրջանակներում: Սա այն տրամաբանական ճանապարհն է, որի միջոցով դարեր շարունակ ծագել և տարածվել են գրեթե բոլոր գաղափարախոսությունները: Որքանո՞վ են այսօր ժողովրդավարությունը, իրավական պետությունը, օրենքները և նմանատիպ արժեքները արմատացած մեր պետության վերնախավի և հասարակության մյուս հատվածի մոտ: Արդյոք մենք ցանկանում ենք ապրել նմանատիպ արժեքներ կրող պետության մեջ և արդյոք պատրաստ ենք:
Որքանո՞վ է Հայաստանի Հանրապետությունը ինքնիշխան պետություն: Ո՞րն է հայկական ինքնիշխանության երաշխիքը: Ինքնիշխանությունը ամեն ինչից զատ, նախ հոգեբանական երևույթ է: Ինքնիշխան է այն պետությունը, որտեղ ապրում են այդպիսի գիտակցություն կրող մարդիկ:
1990-ական թվականներին խորհրդային կարոտախտի առաջին ալիքի ժամանակ մի ուշագրավ կենցաղային դրվագ անընդհատ զարմացնում էր ինձ: Ավագ սերնդի մի մասը, սեփական ժամացույցի սլաքները ճշգրտում էր ռուսական լուրերի ժամացույցով: Մոսկվայի ժամը ավելի հեղինակավոր էր, քան Երևանինը: Օտարի իշխանության գերագնահատումը մեր գիտակցության մեջ նվաստացնում է սեփական իշխանությունը: Եթե օտարի ժամը հեղինակավոր է մեր ժամից, օտարի օրենքները մեր օրենքներից, օտարի նախագահը մեր նախագահից, ապա դա ուղղակիորեն ազդում է մեր ինքնագնահատականի վրա: Նմանատիպ ածանցվածությունը տարածվում է կյանքի գրեթե բոլոր ոլորտների վրա: Սա է պատճառներից մեկը, որ մինչ այժմ, մենք սովոր ենք մեր պետության գործերի մասին դատողություններ կատարել որևէ գերտերության հնարավոր միջամտության դիտանկյունից: Պետականության բացակայության պայմաններում հայ ժողովուրդը մշտապես սեփական փրկչի դերում տեսել է օտարներին: Այսպիսի մտածողությունը արմատացած է նաև ներկա սերուդների գիտակցության մեջ: Սա մեր ինքնիշխանության ամենամեծ թշնամին է:
Սակայն եթե խոսում ենք պետության ինքնիշխանության մասին, ապա այն պետք է դիտարկել երկկողմանի հարթության մեջ, որտեղ հավասարաչափ բաժնեմաս ունեն և իշխողները և իշխվողները: Հակառակ դեպքում, չի կարող խոսք լինել պետության ինքնիշխանության մասին` իբրև ընդհանրական գաղափար: Ժամանակակից ժողովրդավարական հասարակություններին բնորոշ գծերից մեկը հասարակության բոլոր խավերի միջև ճկուն և կարգավորված հարաբերություններն են, որոնք միտված են ապահովելու համընդհանուր բարեկեցություն և համընդհանուր կարգ: Եթե հասարակությունը օտարվում է իշխանություններից տնտեսապես , գաղափարապես, ապա այն կարող է օտարվել իշխանություններից ընդհանրապես բոլոր հարթություններում: Այսպիսի իրավիճակը կարող է բերել նրան, որ ինչ որ պահի հասարակությունն ամբողջությամբ, կամ նրա տարբեր հատվածները առաձնին-առանձին, սկսում են չզգալ իշխանության կարիքը, իսկ ավելի կոնկրետ` այդ պահին գործող իշխանության կարիքը: Այս դեպքում հասարակությունը փնտրում է մեկ այլ իշխանության, որը կապահովվի իր հիմնական պահանջները: Նմանատիպ` առավել հեղինակավոր իշխանության դերում կարող են դիտվել ինչպես տվյալ հասարակության մյուս բևեռները, այնպես էլ այլ պետություններ և ուժեր: Մեր պատմության անկախ շրջափուլերում նմանատիպ ախտեր, ցավոք, բազմաթիվ են եղել: Արքունիքը կորցրել է իշխանությունը առանձին ֆեոդալական տների նկատմամբ, կորցրել է վստահությունը ժողովրդի սրտում: Արդյունքում, ժողովուրդը հաճախ հովանավորություն է փնտրել առանձին իշխանների կողմից: Իշխանության և ժողովրդի, իշխանության և վերնախավի մի հատվածի միջև հարաբերությունների խզումը, հանգեցրել է համընդհանուր կարգի խարխլմանը, որը հանդիսանում է ինքնիշխանության կարևորագույն տարրերից մեկը: Արդյունքում, թե ժողովուրդը, և թե վերնախավի մի մասը, աջակցություն է փնտրել օտար պետությունների և իշխանությունների կողմից: Հայկական անկախ պետություններում գրեթե միշտ, ինքնիշխանությունը նախ և առաջ կախված է եղել երկրի ներքին կայունությունից և ապա`արտաքին գործոններից: Զինված ուժերը, օտար երկրների հետ հարաբերությունները, ընդամենը ածանցվում են պետության ներքին կայունությունից` հանդիսանալով ինքնիշխանության կարևոր ատրիբուտներ: Սակայն, եթե պետության ներսում չկա փոխադարձ պատասխանատվություն իշխանության և հասարակության միջև, ապա խախտվում են նրանց միջև դերային հարաբերությունները: Իշխանությունները օտարվում են հասարակությունից, չեն տիրապետում նրանց հիմնական պահանջմունքներին, կորցնում են հանրության ներսում ընթացող խմորումների նկատմամբ վերահսկողությունը: Հաճախ իշխանական ինքնաբավ այս շրջանակի մեջ ընդգրկվում են թե´իշխանական վերնախավը, թե´ընդդիմությունը: Հասարկությունն իր հերթին դառնում է առավել խոցելի տարբեր տեսակ ուժերի համար: Եթե ժամանակին այդ ուժերի դերում օտար պետություններն էին, ապա այժմ այդ դերը ստանձնել են նույն այդ պետությունների կողմից հովանավորվող տարատեսակ ֆինանսական կառույցներ, աղանդավորական կազմակերպություններ և այլն : Այժմ, խախտվում է ոչ միայն պետության քաղաքական ինքնիշխանությունը, այլև մշակութային, կրոնական, տնտեսական, գաղափարախոսական ինքնիշխանությունը: Եթե նախկինում ինքնիշխանության վտանգները գալիս էին դրսի անմիջական ազդեցությունից, ապա այժմ, այդ ազդեցությունը փոխակերպվել է ներքին ազդեցության: Օրինակ, կրոնական տեսանկոյւնից, խորհրդային ժամանակաշրջանի համեմատ, ներկայումս հայ առաքելական եկեղեցու դիրքերը բավականին ամրապնդվել են: Հասարակության մեջ այդ փոփոխությունն ակնհայտ է: Սակայն տասնյակ աղանդավորական կազմակերպություններ իրենց կողմն են գրավում եկեղեցու բազամահազար հետևորդների: Արդյունքում վիճարկվում է մեր կրոնական ինքնիշխանությւոնը: Ներկայիս մշակութային բազմազանությունն ու դրա անմիջական ազդեցությունը հայ իրականության վրա ավելի է լղոզում սեփականի և օտարի սահմանները: Նվազում է սեփականի ճանաչողության և գիտակցման աստիճանը: Հետևաբար, խարխլվում է մշակութային ինքնիշխանությունը: Երևույթների նման ընթացքը բերում է նրան, որ մոտենում են իշխանության և անիշխանության սահմանները, իսկ պետության ինքնիշխանության մասին խոսելը դառնում է ավելորդ:

Հայկ Կոնջորյան
ՀԺԱՄ երիտասարդական թևի նախագահ
Երիտասարդական խորհրդարանի անդամ


Share |

ՄԵԿՆԱԲԱՆԵԼ
Անուն
Էլ. փոստ
Բնութագիր
Մուտքագրեք հետևյալ նշանները CAPTCHA

ՄՈՒՏՔ


ՔՎԵԱՐԿՈՒԹՅՈՒՆ

Ինչպե՞ս կգնահատեք մեր նոր կայքը?
Գերազանց
Լավ
Բավարար
Անբավարար
Արդյունքներ

ՀԺԱՄ ԳՐԱՍԵՆՅԱԿՆԵՐ
Shirak Lori Tavush Ararat Armavir Gegharkunik Kotayk Aragacotn Yerevan Vayots_dzor Syunik Shirak Lori Tavush Syunik Kotayk Gegharkunik Armavir Ararat Yerevan Aragacotn Vayots_dzor
  • Շիրակի մարզ

  • Լոռու մարզ

  • Տավուշի մարզ

  • ք.Իջևան, Երիտասարդական 16
  • ք.Դիլիջան, Մյասնիկյան 80
  • ք.Բերդ, Մաշտոցի
  • Սյունիքի մարզ

  • Կոտայքի մարզ

  • ք.Չարենցավան, Հր.Քոչարի 8
  • ք.Եղվարդ, Երևանյան 4
  • Գեղարքունիքի մարզ

  • ք.Սևան,Նարիյան 120ա
  • ք.Գավառ, Սայադյան 2/1
  • ք.Մարտունի, Երևանյան - Մյասնիկյան խաչմերուկ
  • ք.Վարդենիս
  • Երևան

  • ք.Երևան, Նոր-Նորք Նանսենի 1
  • ք.Երևան, Բագրատունյաց 30
  • ք.Երևան, Դավիթ Անհաղթի 23
  • ք.Երևան, Րաֆֆու 33
  • Արարատի մարզ

  • ք.Արարատ, Խանջյան 45
  • Արագածոտնի մարզ

  • ք.Աշտարակ, Ն.Սիսակյան 79
  • Վայոց ձորի մարզ

  • ք.Եղեգնաձոր, Սևակի 5
  • Արմավիրի մարզ

  • ք.Եջմիածին, Մաշտոցի 20
  • ք.Արմավիր, Հանրապետության 6